2018年4月20日 星期五

Khui-chhùi tāu(Pistachios)

 Khui-chhùi tāu(Pistachios)
                      Lîm jū-khái( 2008-02-13 )林裕凱

      Kôaⁿ-sih-sih, āu-chhiah-thâu 12 tō͘
      It-ti̍t sái khì ê kū-nî-tau
      Chóng-sī bô khó-lêng tán-hāu
      Sim ân-ân
      Kóaⁿ beh tńg-khì ê lâng-kheh


      Ko͘-toaⁿ thèng-hàu
      Iah-sī pêng-iú saⁿ tn̄g-thâu
      Chit-má Sî-kiâⁿ chit-lō
      Pit--khui ê khui-chhùi-tāu

     Tâu-ki bô tâu-ki ê ōe
     Kì-chāi i kóng gōa chōe
     Thâu-lō͘ būn-tôe, Kiáⁿ-jî sī-sòe
     Chia̍h-pn̄g chù-chheh
     Chhú-khì seng-o̍ah
     Ài koh hôan-ló siáⁿ-hòe

     Chhia-thâu óng-hôe ê lâng chiām-chiām khó-lâu
     Sin-chiaⁿ nî-thâu
     Khui-chhùi-tāu khui chhùi kóng thàu-lâu
     Eng-àm léng-hong huh-huh háu

 
    寒sih-sih, 後車頭 12度
    一直駛去ê舊年兜
    總是無可能等候
    心ân-ân
    趕beh轉去ê人客

    孤單thèng候
    Iah是朋友相當頭
    Chit-má時行chit-lō
    Pit--khui ê開chhùi豆

    投機無投機ê話
    據在 i 講gōa chōe
    頭路問題, 囝兒序細
    Chia̍h 飯註冊
    此去生活
    Ài koh煩惱siáⁿ貨

    車頭往回ê人漸漸洘流
    新正年頭
    開chhùi豆開chhùi講透流
    Eng暗冷風呼呼號

2018年3月4日 星期日

saⁿ-goe̍h ka-iam-kôaⁿ


1.                        三月天氣真lān-mōa,昨日燒熱liâm-piⁿ寒;認識台灣歷史線,人人chhiⁿ-chhìn ka-iam寒!

2.                        三月初八真可怕,土匪起山目chhâ-chhâ,可歎先民m̄-pat飽,chún--bô china 做阿爸。

3.                        精銳部隊 súi tang-tang,起山上陸隨thâi人,親身下令kui 島 láng,in 講lán kap in 無相kâng。

4.                        天然優良Ke-lâng 港,海港 kui phiàn soah chiâu 紅,無分老大iah幼紅,見面總掃無惜工。

5.                        了後戒嚴三八年,台灣 giâ 頭無看天,莫名奇妙 tio̍h pháng 見,無死奴隸年盤年。

6.                        In teh thâi人無為難,比較地獄khah 粗殘,人人風聲驚kah sán,kioh 是魔王降人間。

7.                        是真魔王lán m̄-pat,bē-hiáng phah-tat 真m̄ 值,迎請回島來chau-that,遺禍 kiáⁿ 孫出gōng力。

8.                        魔王虎á kui大tīn,化妝拯救大偉人,慈祥無限仁仁仁,解救台灣 lóng 講in。

9.                        Thâi人phēng chōe koh chiok 緊,就是魔王i親身,民族救星thâi 國民,神經亂kah chhāi 做神。

10.                    Ho̍k-sāi 魔王chiâⁿ 好kàn,致蔭 kiáⁿ 孫kâng 強姦,強佔別人ê 家產,nā beh tâⁿ 話chhèng sûi tân。

11.                    衙門開起kek 開化,法條萬千m̄准嘩,私偏魔王in 佔大,人民beh 告無khah choa̍h!

12.                    也設學校學別國,chhèng枝侍候 teh不服,滅絕台民tùi根 tok,教育gín-á 背母族。

13.                    如今台民châu變體,bē 輸神經兼tio̍h che,台灣kám無原住客,清醒ê 人有幾ê。

14.                    Mih 故 ka-kī phah ka-kī,hō͘ lâng 分化是一時,走狗liâm-piⁿ lia̍h 去煮,名列走狗都無 i。

15.                    走狗sau-phî m̄-sī 狗,講人體面無leh 留,貪名仗勢nā 講透,人格tàn leh 塗kha-tau。

16.                    台人變質先mài 說,本頂先民死三月,物資精神 in chiâu thoe̍h,毒刺tī-sî thang 來poe̍h?

17.                    魔王chōe 人teh ho̍k-sāi,台人ho̍k-sāi 真不該,thâi lán 先民絕後代,變做奴隸 koh m̄ 知。

18.                    魔王屍體bē àu nōa,大溪造廟bē豆干,hē tī 神社hō͘ 人看,豆干 káⁿ tio̍h 配人干。

19.                    Chit ê 政府m̄-sī 款,維護屍體為mih 端,共產國家ê習慣,中華民國真齊全。

20.                    真空法師講大概,蔭屍m̄ tâi kài chhi-gâi,姦殺台灣你kā 拜,ho̍k-sāi 魔王 真不該。

21.                    介石殺人真chiâⁿ chōe,本島超過 saⁿ 萬 ê;起廟 ho̍k-sāi 逆天地,莫怪台灣 teh 連回。

22.                    Taⁿ 講台灣出頭時,事件經過七十年,當初全島kui phiàn 死,兇手chhōe 無真怪奇。

23.                    講tio̍h 全是血kap 淚,無辜ê人死kui 堆,三代 m̄ 敢 ke sngh khùi,歷史脈落ke 減追。

24.                    三十八年大戰敗,走路逃亡台灣來,奪lán田宅 kā 人害,phòng 風 phòng kah 比天hai。

25.                    土匪 kiâⁿ 放 sì-kòe piàⁿ,chhèng-chí cheng-piàng phah bē贏,搶奪土地講放領,人人聽 tio̍h 心驚hiâⁿ。

26.                    Koh 有 chi̍t 味三七五,手術地主bē 糊塗,phah-sòaⁿ 社會ê 基礎,換in 大細過真舒。

27.                    In 舒台灣足艱苦,koh 有 四萬換chi̍t kho͘,sió-khóa 研究 tio̍h 知 ló͘, 日本都無lán chiah 塗。

28.                    三大政策 kiâⁿ 做頭,政府機關kā in 留,koh 嫌án-ni 食無夠,山海in 也lóng beh 包。

29.                    日本建設 ê 成果,設hō͘ 台灣進步多,講是 in 來chiah 起造,bē-hiáu hiān-sì lo 再 lo。

30.                    蔣家chhōa 人盡歪道,khà 油食錢 châu  oai-ko,莫怪大陸 phah 失落,輸了江山sì-kòe 逃。

31.                    逃來台灣真hiau-hēng,此去台灣失光明,介石總統自承領,koh 有米國 teh 後pêng。

32.                    Kiⁿ-ti̍t(驚蟄) 時kàu陳春雷,無辜慘死chiâⁿ 大堆,七十外年血 kap 淚,sak hō͘ 歷史無是非。

33.                    真空法師講大概,蔭屍m̄ tâi kài chhi-gâi,姦殺台灣你kā 拜,ho̍k-sāi 魔王 真不該。

34.                    過海thâi人koh放火,歷史bē-tàng kiâⁿ 倒回,兇手kàu taⁿ無tè chhōe,騙人共業當原初。

35.                    介石殺人真chiâⁿ chōe,本島超過 saⁿ 萬 ê;起廟ho̍k-sāi 逆天地,莫怪台灣 leh 連回。

2018年1月2日 星期二

Chhiau-kip Móa-goe̍h

Chit 張 透早beh óa 6 點 ê 時 hip--ê, tih 車頂, 車 一直tiô,鏡頭對月娘, i bē 輸 兔á 直直 跳。Hip-khiaih tio̍h chhiūⁿ án-ni。Chit 2 張 算 siōng 讚ê ah。

寧靜海 iáu 看 ē tio̍h。 聽 lâng 演講(Youtube)chiah 知影,Mare 是 Galileo(1564-1642) 號 ê。Galileo tio̍h 是 lán chit-má leh 講ê 現代科學 起源點。 Pisa 塔 ê 傳說 kài 出名, koh 來tio̍h 是 用 i ka-kī 改良 ê 吊鏡 觀看天星,i有看 tio̍h Saturn 有 圓環 有 衛星。

I ê 吊鏡 是 2 塊 hàm鏡 組合ê,原理是光線ê折射。主鏡,tio̍h是 相對 beh 看 ê 方向去ê hit 塊,ài khah 大 leh, thang 收集 khah chōe ê 光鬚。因為,天星離lán chiok 遠, kàu lán chia 光線已經真微弱,收集 khah chōe chiah ē 明。M̄-koh, nā beh 看 ē 明,che 號做 "角度鑑別度", tio̍h-ài 要求主鏡材質本身 ài 真齊勻,koh 製造 鏡面 ài 磨 kah 真 tú好 hō͘  所有 ê 光鬚 經過 i 折射,lóng 聚集tī 鏡後 ê焦點,nā 無, 看 tio̍h ê lóng ē 花花,khah 差ê koh ē 霧霧。 另 1 塊   接tī 目睭 chit pêng thang 看,kā 主鏡 ê 影 koh 放大 1 kái, 也 方便人 目睭 來觀察。Siōng 尾, 吊鏡 ê 放大率 tio̍h 是 主鏡ê 焦距 去hō͘ 接目鏡 ê 焦距 除。 Chhiūⁿ 講, 主鏡 焦距 nā 50 cm,接目鏡 ê 是 5 cm, án-ni, i  放大率tio̍h 是 50/5 = 10 倍, ē-sái kā 遠遠 所在ê mn̍gh-kiāⁿ 放大 10倍(長度)。

Chit 種 設計, 有 先天ê 缺點。頭 1 項, beh 做大 足困難,第二,lán 知影光線 頻率 無kâng,折射率 也 ē 無kâng,光鬚聚集 tio̍h bē 利。

Galileo  kap W. Shakespeare (莎士比亞)kâng 年出世,也是 Michelangelo 過身;死 hit 年, tio̍h 是 西班牙離開 lán Formosa(1626-1642) 北部 hit 年。

From wikipedia

2018年1月1日 星期一

Pài-hóng Siau Têng-chhun

1.
冬節過了北風捲,污染捲來遮天光;
飛沙掩路路頭長,年尾跤兜入龍門。

2.
大路知影罔共軁,小路毋知捎無門,
拄搪有人緊共問,先生徛在叼一方?

3.
福氣有影歹按算,學生拄好出田園,
相報引路半山庄,順順迎接入廳堂。

4.
初見先生頭拄搪,師娘好禮攢甜湯;
心肝燒燒和腹腸,圓仔好食紅豆湯。

5.
寫無台語心齊酸,洋番點著心頭光;
白話字母學齊全,講起台語話頭長。


6.
講著洋番無按算,台語閣好閣十全;
台人面水無塊囥,母語放咧齊拋荒。

7.
母語一日一日損,今欲挽回面青黃;
雖罔台人岸朝堂,可恨官人無擔當。

8.
文化根基如三頓,欠缺母語袂通光;
無緊救起根會斷,傳承斷橛心頭酸。

9.
民間豪傑是所向,恐驚母語臭腥荒。
基本人權一無兩,傳落囝孫會存長。

10.
為護母語毋通斷,賢人半隱半山庄。
歌仔書冊千百券,台灣母語攢欲傳。

2017年12月22日 星期五

Chiah chia̍h Tang-cheh îⁿ-á

Chiah chia̍h Tang-cheh îⁿ-á/ Chiah食冬節圓á
--Kì global warming

Chiah chia̍h tang-cheh îⁿ-á
Koh ke chi̍t hòe
Môa-tāu iū-á-châng chhiⁿ chhiⁿ
Móa chhiū móa ki
Khui-kah pe̍h-súi pe̍h-súi
Kúi-ā tāi Kāng-khóan ê phang hoe-lúi
Bô tán ú-súi Sī pe̍h-pe̍h ê hoe-lúi phang
Gōng-gōng ê súi
Pe̍h-lō͘ bûn-tàn
Bô tio̍h-sî bōe kiat chí
Chhò-lōan--khì ê chhun-thiⁿ
Tang-thiⁿ


---------------------------------
Chiah食冬節圓á
Koh 加 1 歲
麻豆柚á欉 青青
滿樹滿枝
開kah白súi白súi
幾ā代
Kāng 款 ê phang花蕊
無等雨水
是白白ê花蕊phang
Gōng-gōng ê súi
白露文旦
 無 tio̍h 時 bōe 結籽
 錯亂--去 ê 春天
 冬天

2017年12月15日 星期五

Tâi-oân lâng ê Hiong-chhiû (hiong-chhiú)

台灣人ê 兇手
聽來ê
不比相思有病ê 款
本成是讀冊人niâ
心肝 it-tio̍h in ê 四君子
Soah 認 m̄ tio̍h 祖家
引狼入室
故地鄉人受窘逐了後
鄉土 ê 人聲土味淡薄去
故人飄零四散
束信心靈神經 kek 痲痺
有目睭ê tio̍h 看
變相thang 看現現
家園 chhiⁿ 份 kah án-nóa ē 認得
流浪 ê 美感soah 超越
人ê 距離
有耳khang tio̍h 聽
Kiàn聽 bē tio̍h pē-bú 話音
溫柔安慰 lán人 ê 苦痛 iah 是 痲痺神經
Beh 回轉台灣人 ê 故鄉
每 1 步 lóng tio̍h 血流血滴
Lóng 是 ui 心肝 ê 苦痛
走chhōe bē tio̍h ê 故鄉故人故事


[文青文]
死狼
印記在遠遠的鄉愁
盡付東風
他死不願意的土地
不成人的白玉骨頭
舌頭仍如蛇一樣柔軟吐信
從嘴角滴下血的時候
他仍可塗抹成
美麗的紅蓮想
而白鬣藍馬也沒忘恩寵他
連死者的子孫都景仰他
崇拜他感念他
一如獨裁者
直到過氣
仍能鏗鏗捍衛他唯一的凶狠

2017年12月11日 星期一

thau-tō͘

Cha日 台灣文學獎贈獎典禮, lán 有去觀禮,lán tih chit 款 場 ê 時sim-chiâⁿ  lóng ē put-chí-á bái。Lóng lán ka-kī ê  人, 納稅金錢chhòng ê,卻是 一直 teh kā lán ka-kī ê 母語舌 chhui--死,直直 kā lán 人 ê 面貌 割 kah 爛 hôe-hôe,免jōa久,世界tio̍h ē kā 台灣人 放 bē記得,tio̍h 無koh 有人知影地球 竟然有1 款人號做台灣人 。

Kám kap hit ê 夢 有瓜葛絪纏?In kō͘ lán 聽無ê 話語leh 慶祝,leh 歡喜,lán 卻是在地 ê 局外人。

Chiūⁿ台烏白thi̍h ê 內容 kap thi̍h ê 人 siat-thái觸惡--lán。致到,lán 有時 ka-kī ē 想, 有 1 日lán nā chiūⁿ台, kám 也 ē án-ni-siⁿ 顧人怨 leh? Só͘-tì, lán lóng 盡量 避免 hit 款 都合kap 機會,甚至 thiau工 kā 機會 毀sak 也 無惜。 Kài-sêng kap lán 以早 hit 款 "富人厭惡症" 有 87 分sêng。

Lán 想 lán án-ni ê 態度m̄好, 無任何好處, koh 看 che  比 目khang 赤 iah khah 無健康 ê 款。初起頭, 應當 是 目khang 赤 ê 情緒,怨妒出 kioh ê ná m̄ 是 lán? 是講 hit 場 確實是人khah 贏 khah gâu chiah thang chiūⁿ 台。了後,漸漸 明白,人 m̄-nā ài  靠 phah-piàⁿ,koh-khah 要緊 ê 人有 ê 家世 bah-khuh kap 社會人眽, he 顯示出 ê,tio̍h 是 lán 出世帶ê 身命無夠。

只恨枝無葉, 莫怨太陽偏。 Lán bē-tàng,lán 用盡 頭殼,設想 萬項因端, 狀況 來 安慰 lán ka-kī ê le petit prince,soah 慣勢。In ê 才情 是 假, 人 phô͘-tháⁿ--出來ê,bē kham-tit 真火煉,koh 再講盡靠家世背景,算siáⁿ ná 有gâu?Koh 再 phah-piàⁿ lán ê 家世背景 mā bē 變。路尾lán ta̍uh-ta̍uh-á 養成 1 款信念,好 khang--ê in lóng ē bauh 去,lán beh 去 sio chiⁿ,mā chiⁿ 無,顛倒hông khioh笑 niâ,ke 心傷niâ。不如mài 參與 落去,koh ē-sái 激高sióng,純粹無破phah。

Siōng 慘ê, lán nā 有機緣 kap 世俗gâu lâng 熟sāi, chhím 見面, lán lóng bē 曉 kâng phô͘,iah 是 退 1 步 sió kâng chun-chhûn--1ê,koh leh 天真專想講, 人in大人大量, bē 計較 che 細節, 尤其lán ka-kī 看輕 ka-kī ê 心態,in 也 必然 ē 看 lán 無。M̄-koh, 真正 lán 社會小行leh mā 知影講,真性情 ê 人少 lah,而且人 kap 你 初會 加減 lóng mā 各種面前話 seng 話,烏龍seng se̍h, ná 有人 chhiūⁿ lán án-ni 白目 seng kâng 踏話(鞋)頭 lah!

Án-ni-siⁿ 想--起來,lán 的確 無 social ê 頭殼,當然tio̍h 免ǹg 人 kā lán 牽成。三去其一,koh 無富, koh 去其二,haih。Sa 半chhiⁿ-âu ê 理由 安慰 ka-kī,想 kah koh 加減 有 1 枝柄,soah jú ka-kī 想ka-kī tio̍h。

結果, 也無 khah 好過日,日日 hóaⁿ-hóaⁿ 海海, ka-kī 看 人 霧霧, 人mā 看 lán phú-phú,koh phái phiah--了了。功利分析無半點好得,人格 也無得thang 真誠看待 ka-kī,也學tio̍h一直指責ka-kī, che lóng 變做 精神負擔包袱 á。

真正好 ka-chài,對真理 ê 好玄 kap 欽慕心lán 有,人生 hit ê 金光,m̄ thang phah hoa 去。

本底 標題beh寫 "態度", phah m̄ tio̍h去 soah pìⁿ "thau-tō͘", mā 真 óa 意。

Lô-kang chiat, bāng tio̍h phai2-mi̍h-á

 May 1, 2026 chōe hûn chhut ji̍t Lán Tâi-oân tó chi̍t ê hiong-tìn khiā kài pâi, ná lō͘-teng thiāu, lâng poàⁿ sin koân? Ū siá jī, góa khoàⁿ s...