2015年10月20日 星期二

àm-mî tiām-chīⁿ

無始劫以來無明是眾生
M̄ 知敬畏耶和華
是智慧ê開端
是講,無明kám m̄ to̍h是 烏暗?
Iáu-ku,上帝講 tio̍h 有光 就有光
Ah 無光 chìn-chêng leh?

混沌無明正正tio̍h是人性
Kap 聖神 相 lo̍h-láu ê狀態
無分人 iah 是神 ê 時chūn
是 toh chi̍t-ê 講 tio̍h 有光
I tio̍h 變成 神

Berh kā 混沌無明 khún-tio̍k
因為i 講 che 光 是 好
M̄-ku 光 有時 hoa
Hit 時烏暗 tio̍h 侵khàm--lâi
事實, 烏暗chiah 是本性
光 nā hoa, tio̍h 顯現 ê 本性
莫名, m̄ 知名
無始劫以來ê 恐怖
驚人 ê 本性

追 jiok 光 久ah soah 污染心性
Ná-chún ka-kī 是 光明神聖
眾生 soah 驚烏暗
認bat ka-kī soah 變做恐怖
無khòa kóng
無始劫以來無明tio̍h 是 i ka-kī

hóe-kim-ko͘

火金姑 之一                          林裕凱 2006/7/21故鄉之三

天暗暗無雲清風
Thô͘-kha出火金星,lán歡喜tiô 1-ē
sih-sih,是講無gōa chōe
起心pâi徊,強beh óa作伙
I soah hām lán terh bih-sio-chhēr

chiauh-chiauh i無聲無說
暗時門口埕,gún mā bih-sio-chhēr
sih-sihchegún kì-tî lih ê寶貝
in光點,菜股後溝1kòe
Gún tau tī深深山兜ê內底

hn̄g-hn̄g無停時間走過
無按算,心內chhia̍k 1 ē
sih-sihlín mā iân-chhiân tī外地
金金對相,1時浮雲遮過月
m̄án-chóaⁿ ìncháiⁿ-iūⁿ回?

Ām kòa-kòa,草葉有傳說
齷齪生存愛kapê土地!
sih-sih,為tio̍h生湠chōe-chōe
sih m̄止停,心頭 koh1á

絲絲吞忍,phoe piàⁿ kàu

deadline

Kòe-siàu hit sî
Gō͘ chheng, nn̄g chheng, chi̍t chheng
Kè-ta̍t lí chai--bô 

Thiⁿ thiah-ha̍h lí ka-kī ê lō͘
Ē án-chóaⁿ chiap-sòa iah sī
Iū chit ji̍t, ji̍t-thâu chiàu kiâⁿ
cha-ji̍t ê lō͘-tô͘
Cha-hng ê hôan-hó
Koh tāng chi̍t hun koh chhim-tîm chi̍t hun
Lî kiám-cha ê sí-sòaⁿ jú-lâi-jú óa

Thiⁿ o͘ liáu-āu lí ka-kī ê sim
Ē án-chóaⁿ an-tah iah sī
Iū chi̍t mî chīn, sim-thâu o͘-pe̍h siūⁿ
chiân-tô͘ lōan  hun-hun
Kū-nî ê iu-chhiû 
Koh chhiân chi̍t sî koh thoa-bôa chi̍t sî
Lî kiám-cha ê sí-sòaⁿ jú-lâi-jú óa

Jú-lâi-jú óa
Sí-sòaⁿ chin-chêng lí ka-kī it-seng
lí ka-kī ē án-chóaⁿ khòaⁿ
 過siàu hit 時
 五千, nn̄g 千, chi̍t 千
 價值汝知--無

 天thiah-ha̍h 汝ka-kī ê 路
 會án-chóaⁿ接sòa iah 是
 又chi̍t日起,日頭照行
 昨日ê路途
 昨hng ê煩惱
 Koh重chi̍t分 koh深沉chi̍t分
 離檢查ê死線愈來愈óa

 天烏了後 汝 ka-kī ê 心
 會 án-chóaⁿ安搭 iah是
 又chi̍t暝盡,心頭烏白想
 前途亂紛紛
 舊年ê憂愁
 Koh chhiân chi̍t時 koh拖磨chi̍t時
 離檢查ê死線愈來愈óa

 愈來愈óa
 死線chìn-chêng 汝 ka-kī一生
 汝 ka-kī會 án-chóaⁿ看

2015年10月19日 星期一

goe̍h-niû

母親像月娘 kâng-khoán
來kàu 學校, 景緻算真好, 入秋 也 chhiu-chhìn chhiu-chhìn, 人 身軀 爽快, m̄-ku, 心肝頭 cho-cho。 Hông lōng terh 辦公室 外口, koh-khah 心酸。

Chi̍t時間, 想起 阿娘,頭chi̍t pái,同意母親chhan-chhiūⁿ 月娘,照lán 家庭 門窗,也安貼lán 兄弟姊妹 幼幼 ê 心肝窟á。

阿母I 不論lán tī時 轉, i lóng 真歡迎, koh ē chhoân 滿桌 lán 愛chia̍h ê 手路菜 hō͘ lán。 是講, lán 驚 i kha手 無好勢, koh動鼎動灶, lóng thiau 工 m̄ kā i 講tī 時ē 轉。 Taⁿ,tò-khìr, i 知也m̄知leh?

I 離月娘 gōa hn̄g ah, nā 是 teh 天堂? 阿母 ê 面 khah 圓 iah是 月娘 面khah 圓? Siōng 無 我知影 阿母ê 鼻 足圓。
 -------------------------------------
夜色chiaⁿ súi人tah-hiaⁿh 
月娘光光照大埕
 淡水河口鹹也chiáⁿ
牛津學院想阿娘

Phah-piàⁿ出外m̄是閃
白白轉厝驚人嫌
阿母kám知 kiáⁿ siàu念,
暝日心悶床椅 tiam

Khîⁿ 家chhoah年koh chhoah節
阿母面模chhan-chhiūⁿ月
Ka-kī 開用真儉khoeh
Chhiâⁿ養sī-sòe 足chám-choe̍h

奉待阿娘順天理
天頂燕á háu 依依
討食chiah 著來拆離
袂赴翻頭chhun 記tî

暗時滬尾光iāⁿ-iāⁿ
心亂m̄知按怎kiâⁿ
奔波前程無保領
風颱欲來人kiaⁿ-hiâⁿ
---------------------------------------------------------------
王昶雄, 淡水人寫了 一首好詩歌-- 阮若拍開心內 ê 門窗;lán leh? 無旋律 kap 節奏ê 神經, kám 有才調寫歌?
----------------------------------------------------------------

Gún 來 離開故鄉 ko͘-put-chiong
M̄是少年 phiau-phiat 愛 展勇
粗坑石kó͘ tēng khong-khong

2015年10月18日 星期日

Tâi-gí sin chheh

台語新冊

​​《台語文發展年表》,《 台語作家著作目錄》 是國立台灣文學館『台語文學史料蒐集出版計劃』 ê 成果,  是lán 會會員 施俊州 博士 ê 大力之作。是當今lán 台語文學, 文學美學本土化, 極要緊ê khang-khòe kap 成就。因為台灣主體性ê歷史, 人物,事件,, tī chit ê 外來政權政策壓制下,也kā lán 台語文 相關ê 發展 kap 成就 放hō͘ 無要無緊,有ê koh khah 橫逆ê 刁工 iap--起來,致使,  lán hiah-ê 台語文過往, kap 當teh 發生ê 重要事件, 強強beh tī 時間 消磨nih 消失去ah。也造成chi̍t-kóa 文學史家無意無意放hō͘ 看bōe tio̍h, lán 讀in ê 文學史, koh kā ka-kī ê 語言放sak 了後,也soah 變做m̄-bat 台語先輩 ê 異邦人。

Chit nn̄g 本冊 tú好thang 當做 lán 對台語文界青瞑ê 解藥, 明目丸。按1865 開始,到2013年beh óa 150 tang 內, 重要,無重要ê 台語文歷史發展,先輩人物ê 貢獻kha 跡,tī hin 有siōng 詳細ê 整理 評述, 聽講chit-má chhìn-chhái 列也有超過 2000人, 人ô͘, m̄是 文章ê 數量。當然, 史料文獻蒐集是chit 項khang-khòe 極基礎ê 難關所在,也是冊nih 立論ê 根據。

Kā chiah-ê歷史陳跡放爛,hō͘ i 毀壞 lóng 加真簡單,ah tī 過去liâu-liâu-á 消無去ê 狀況 beh koh kā khioh--轉來, tio̍h 加 真費氣極厚工, koh kā i 整理分列,khioh 起台灣文學專門知識,lú 是需要耐性 kap 意志。Lán 實在 tio̍h kā 施博士 致敬。

2015年10月10日 星期六

Badriangalaai Gō͘-go̍eh sēng-khui

Badriangalaai Gō͘-go̍eh sēng-khui
Lîm Jū-khái(2008/5/11)



Bô tiuⁿ-tî o͘-im ê gō͘-go̍eh thiⁿ
Siūⁿ-khí-tio̍h lán tàu-tīn iu-siong
Áu-ut-jo̍ah ê ji̍t-chí
Lí chhah chi̍t ki o͘-kut ê Badriangalaai[1]
Tī tōa-biō tiâⁿ tàu-tīn hit ji̍t
Kán-ná Kiâm-chúi phang-á tiûⁿ
Sin-khu kap sim lóng chiâu sio-jia̍t
Lí kā góa kóng pek-ha̍p-hoe tng sēng-khui

Pe̍h-ji̍t chiò-siā gō͘ pah nî
Hit keng nâ-sek chhù-kòa ê tōa-biō
Lán ū siang-sûn ê hiaⁿ-tī
Nn̄g ki chhèng ah leh
Lāi-tóe bî-bî-á chhiò ê lâng
Chi̍t-si-á khùi-si to-bô
I phīⁿ bōe tio̍h gōa-kháu pek-ha̍p-hoe khui
Kah chhek-ok lâng ê phang-chúi

Le̍k-sú ūn-tōng sio-jia̍t chóng ē siau sòaⁿ
Hoe ki
Chham lām saⁿ--go̍eh ê sí-thé
Ìm-pûi
In tau mn̂g-thâu-chêng hit châng Pek-ha̍p-hoe
Chìm-thàu gō͘ chheng nî
Hoe-hio̍h tián-khui sêng sai-kong-giang-á
Ho͘-chhiáⁿ bî-bî-á chhiò ê tōa mô͘-sîn
Khui--khui, Tōa chhùi khui-khui-khui

Pek-ha̍p-hoe gō͘-go̍eh sēng-khui
Kì-tî lāi, Ū chi̍t ki o͘ kut

Chit-má in tau pek-ha̍p-hoe
Hoe-hio̍h kài tōa kái pûi
Tǹg chhut âng tiám âng pan kui phiàn
͘ kah âng-gê~âng-gê ê bīn-iông
Tàm-tàm-á khui tī piàn-thiⁿ ê bî kng tiong
Sin-khu ti̍t-ti̍t iô-chho̍ah bōe thêng-tiām
Ba̍k-thâu sîn-sîn hàiⁿ bōe chí




[1] Badriangalaai, Rukai gí, pek-ha̍p-hoe.

sim-būn le̍k-sú Formosa

心悶歷史 Formosa

Siáng知影100 kap ê 關係
相除是無窮無限
Ah 相乘是虛無

太複雜 leh, chi̍t berhpóe
Hit kóa khiap-sì ê 歷史殘跡
Ná póe ē che 渺茫山phiâⁿ
Jû chháng-chhàng ê墓龜 ē-kha
人性ló-chhó am-khàm 淺埋
Hit-chūn 應當是媽祖生 "大家樂" ê
曠野有人大聲喊講
Kap thâi ê 外地狂人無關
受害 ê 牌支暗bo̍k-bo̍k

thài i 大人gín-á, ta-po͘ cha-bó͘
"都是我們同文同種的同胞"
Ē 記得iah無? Chit ê 甜蜜ê口號
人性 taⁿ 孤用數字來 táⁿ
lóng 免講
Chhèng 枝押lerh, 銨鉛線 kǹg leh
Chhia 落海底 ê tāi-chì
Ah無直接 á , 天清地明
Lín 活活tâi,親像野狗死 tio̍h --落去
"長官列入特別交代"
Hō͘ in teh 破碎 ê kì-tî chhōe
In ê 身軀 命底

"哪裡不死人,哪天不死人"
koh 正直人berh án-chóaⁿ
經歷 hia ê 殘忍酷刑
Siōng 驚人ê 活人人人安chi̍t-ê
"匪諜就在你身邊"
Che 也是依法不依人ê 生存原則
失親chiâⁿ ,無朋友,有夠恬靜
你看,若無口號,標語頭前
生活有味, tī chit-ê無聲 ê社會

ê是結構問題 siuⁿ過頭複雜
有才調出張做官
有讀書人berh póe
Lán 需要時間chhiâu 出一致 ê 共識
而且惡法也是法,che你也知
chi̍t-ê ē-tàng 負責
"應即槍決可也" 白紙頂明明紅字
Ah 無,紙已經反黃蛀蟲
Kiáⁿá bōe 出受害者 ê chhiuⁿ
弄獅弄龍歡迎祖國ê相片
Koh tio̍h-beh hip 1 pái

了後 ê 社會歷史 lóng ē-tàng kō͘ 結構補thīⁿ
lán 勝者為王 ê 文明正義
並無註寫任何 1 ê 加害者
Tio̍h 了解100萬受害者延續

歷史輪迴100萬年

Lô-kang chiat, bāng tio̍h phai2-mi̍h-á

 May 1, 2026 chōe hûn chhut ji̍t Lán Tâi-oân tó chi̍t ê hiong-tìn khiā kài pâi, ná lō͘-teng thiāu, lâng poàⁿ sin koân? Ū siá jī, góa khoàⁿ s...